PATDEEP - THE LESS PREFERRED (IN ENGLISH)

In our Hindustani classical music there are some raagas which get neglected for no reason. One such Raaga is Patdeep.

Patdeep is a sweet raaga of third prahar of the day. In this Raaga Gandhar is Komal while all other swaras are Shuddha. In the Aaroh Rishabh and Dhaivat are omitted and in the Avroh all swaras are taken. Because of this even though the combination of the swaras is different, still the sequence of the swaras in Patdeep is similar to Raagas like Bhimpalas, Madhuwanti, Multani etc. (Sequence – NI SA GA MA PA NI SA, SA NI DHA PA MA GA RE SA’). And perhaps because of this common factor this raaga may have got neglected a bit. Of course inspite of that Patdeep still holds its separate, individual identity for sure.

‘GA MA PA NI, PA NI SA DHA PA, DHA MA PA GA, SA GA MA GA RE SA’. These are few important phrases of Raaga Patdeep.

According to some,Patdeep is formed just by changing  Bhimpalas Raaga’s Komal Nishad in to Shuddha Nishad. But I don’t think so. Because even a single change in swara changes the whole design of the Raaga. Like in this case, the Andolan of Bhimpalas’s Komal Gandhar minimizes in Patdeep. Also the stay on Shuddha Madhyam in Bhimpalas gets shifted to Pancham in Patdeep. So although it appears just a change of one note  ‘Shuddha Nishad’, but it influences all the other swaras and it becomes an altogether different entity, a different personality.

Couple of other important things that I would like to mention are :-

1) Inspite of ‘SA NI DHA PA’ ‘NI SA DHA PA’ is used more often.

2) Although Dha is omitted in the Aaroh still many use the phrase ‘GA MA PA NI, DHA NI SA DHA PA’. This phrase certainly does adds to the beauty of this Raaga.

So if we study this Raaga minutely then we would find that this Raaga certainly has its own identity and flavour.

Patdeep isn’t quite a Raaga to be stretched for a longer duration. Very rarely one gets to listen Vilambit Khyals in this Raaga. Mostly medium and fast paced compositions are favoured in Patdeep. While rendering Patdeep Raaga if one keeps a bit fluent and pacy approach in the presentation then it certainly has a better impact on the listeners.



Shri. Sameer Abhyankar.

Comments

  1. KhotJuly 29, 2017 at 11:10 PM

    Very helpful for me to understand ragas. Eagerly looking forward to more such blogs. Dhannyawad Sameerji.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Sameer AbhyankarJuly 29, 2017 at 11:20 PM

      Thanks a lot Sir. Will surely write more. Keep reading and sharing.

      Delete

Post a Comment

Popular posts from this blog

HANSADHWANI - RAAG WITH A CARNATIC FLAVOUR

आपल्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीतामध्ये असेही काही राग गायले/वाजवले जातात जे मूळतः कर्नाटकी राग म्हणून प्रचलित व प्रसिद्ध आहेत. विशेष म्हणजे कर्नाटकी व हिंदुस्थानी ह्या अगदी दोन भिन्न शैली असूनही हे कर्नाटकी शास्त्रीय संगीतातले राग जेव्हा आपल्या हिंदुस्थानी संगीतामध्ये गायले/वाजवले जातात तेव्हा त्यातले बरेचसे राग अगदी सहज विलीन झालेले दिसतात. आज आपण अशाच एका रागावर लक्ष केंद्रित करतोय. रागाचे नाव आहे हंसध्वनी. हंसध्वनी हा एक अतिशय सुमधुर व रंजक असा राग आहे. कर्नाटकी संगीतातला जरी हा राग असला तरी हा राग आपल्या हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीतामध्ये पण खूप लोकप्रिय झालेला आहे. एक नजर टाकूया ह्या रागातील स्वररचनेवर :- हंसध्वनी रागातील सर्व स्वर शुद्ध आहेत. हा एक ओडव-ओडव जातीचा राग आहे. म्हणजेच ह्या रागात आरोह-अवरोहामध्ये प्रत्येकी 5-5 स्वर आहेत. ह्या रागामध्ये मध्यम व धैवत हे दोन्ही स्वर वर्ज आहेत. रात्रीच्या दुसऱ्या प्रहराचा हा राग आहे. ह्या रागात एक प्रकारचा अवीट गोडवा व रसाळपणा आहे. हिंदुस्तानी संगीतातील शंकरा रागाचं कर्नाटकी संगीतातील parallel version म्हणजे हंसध्वनी, असेही ...
Read more

SHANKARA - THE TANDAVA OF SWARAS (IN ENGLISH)

Today we will focus on a very ancient raga. Some believe this raga is a creation of Lord Shiva. I don’t know how true it is but whenever I listen to this raga I feel like I am witnessing Lord Shiva’s Tandava. Many among you must have guessed the raga. Yes, I am talking about Raga Shankara. Shankara, a beautiful raga loaded with lot of aggression and energy. Some also believe that Shankara is a parallel version of a Carnatic Raga, Hansadhwani. Let us throw a glance on the notes (swaras) of this amazing raga :- Shankara is a uttarang pradhan raga where the raga gets established and developed more in higher swaras of the Saptak. This raga has a lot of fluidity as well as aggression. This Raga is of Audav – Shadav nature, which means it has 5 swaras in the ascending order while it has 6 notes in the descending order. Madhyam Swara is omitted in this raga. Although Shuddha Rishabh is taken in the descending order, it is omitted in the ascending order. All swaras in this raga ar...
Read more

HINDOL - BUNDLE OF UNLIMITED ENERGY

सकाळच्या वेळचा एक आक्रमक व उत्तरांगप्रधान राग म्हंटलं की चटकन मनात येतो तो म्हणजे 'हिंडोल'. ह्या रागाचे नाव हिंडोल का ठेवले असावे ते नाही माहित. पण ह्या रागाची खासियत म्हणजे ह्यात स्वर असे लावले जातात की जणु एक स्वर दुसऱ्या स्वराच्या हातात हात घालुन झोकेच घेत आहेत असे वाटते. स्वर किती सुंदर हिंदोळत येतात ह्या रागात. आणि म्हणूनच कदाचित ह्या रागाचे नाव हिंडोल पडले असावे असे मला वाटते. हिंदोळत डोलतो म्हणून हिंडोल..... हिंडोल हा एक अोडव - अोडव जातीचा राग आहे. ह्या रागात रिषभ व पंचम हे स्वर वर्जित आहेत. ह्यात मध्यम तीव्र आहे तर बाकी सर्व स्वर शुद्ध आहेत. शुध्द निषाद ह्या रागात जरी असला तरी त्यावर ठेहराव नाही व त्याचा वापर तसा क्वचितच होतो. त्यामुळे मी ह्या रागाकडे basically (सा ग मा ध) चार स्वरांचा राग म्हणूनच पाहतो. मिंडकामाने सहज व स्वाभाविकपणे शुद्ध निषाद जितका येऊ शकेल तितका जरूर घ्यावा पण त्याचा अट्टाहास टाळावा अन्यथा सोहनी सारख्या रागांच्या जवळ हा राग जाऊ शकतो.  हिंडोल रागाचा वादी स्वर धैवत आहे तर संवादी स्वर गंधार आहे. उत्तरांगात रागाचा वादी असल्या क...
Read more